و اگر عدل تو در مورد ثبوت ولایت آنان ، با ما بحث كند، گر چه معلوم نیست ولایت آنان در ما باشد، ولى شكى نیست كه دشمنان تو و دشمنان آنها فقط به خاطر ولایت آنان با ما دشمنى مى كنند. و مدت زیادى به خاطر اولیاى تو ما را آزار دادند. و همین مقدار كافى است كه به دامن عفو و دستگیره فضل و كرمت و رشته اولیایت چنگ زنیم .

بنابراین بخاطر فضل و كرمت و بخاطر مقام اولیایت ، محمد و آل او، صلواتى بى پایان بر آنان فرست ؛ صلواتى كه با آن گناهان ما را آمرزیده عیبهاى ما را اصلاح و عقل و نور ما را با آن كامل كنى و خود و آنان را به ما بشناسانى و ما را به خودت و آنان نزدیك نمایى و مقام ما را در همنشینى با آنان نزد خود بالا ببرى ؛ و با این صلوات از ما خشنود شده آنچنانكه هیچگاه از ما خشمگین نشوى تا در حالى كه از تو راضى بوده و تو نیز از ما راضى باشى بر تو وارد شویم ؛ و ما را به آل محمد (صلى الله علیه و آله و سلم ) ملحق نمایى همراه با شیعیان نزدیك و اولیاى گذشته آنان در جایگاه راستى نزد پادشاه توانا - كه در آنجا از نعمتها بهره مندند - و بر محمد و آل پاك او صلوات فرست كه هر چه خدا خواهد، همان است و قدرتى جز او نیست .

از دیگر مراقبتها در این ماه این است كه سالك معنى ماه حرام را بداند تا مواظب تمام كارها و حالتها و حتى امورى كه وارد قلبش مى شود باشد. و بداند كه سه ماه رجب ، شعبان و رمضان ماه عبادت است . بنابراین سزاوار است طالبان علم در آن ماهها عبادت را مقدم بر تحصیل علم نمایند؛ گر چه تحصیل علم نیز از برترین عبادتهاست .

شب اول ماه

شب اول این ماه یكى از چهار شبى است كه شب زنده دارى در آن تاءكید شده است . یكى از مراقبتها این است كه در هنگام دیدن ماه در شب اول دعایى كه روایت شده است را بخواند. و سزاوار است موقعى كه در این دعا، به دعاى آمادگى براى آمادگى در شعبان و رمضان مى رسد آن را با توجه بخواند و در اوقات دعایش نیز آن را زیاد بخواند تا با این دعا آمادگى كاملى براى ورود به این دو ماه پیدا كند. و مستحب است بعد از نماز عشا دعاهاى روایت شده در اقبال را بخواند.

در كتاب اقبال نمازهایى براى این شب نقل شده كه من آسانترین آنها را براى افراد ضعیفى مانند خود مى گویم . در آن كتاب از پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) روایت شده است كه فرمودند، كسى كه بعد از بجا آوردن نماز مغرب شب اول رجب ، بیست ركعت نماز بجا آورده كه در هر ركعتى سوره ((فاتحه )) و ((اخلاص )) را یك مرتبه خوانده و براى هر دو ركعتى یك سلام بدهید - در اینجا رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمود: آیا ثواب این نماز را مى دانید؟ اصحاب عرض ‍ كردند: خدا و رسولش داناترند. پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمودند: روح الامین این نماز را به من یاد دادند. و آستینهاى خود را بالا زدند - خود و خانواده و مال و فرزندانش محفوظ مانده و از عذاب قبر پناه داده مى شود و از صراط، بدون حساب ، مانند برق مى گذرد.

نماز آسانترى نیز در این كتاب از پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) روایت شده است : پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمود: كسى كه دو ركعت نماز در شب اول ماه رجب بعد از نماز عشاء بخواند و در ركعت اول آن سوره ((فاتحه )) و ((الم نشرح )) را یك بار و ((قل هو الله احد)) را سه بار و در ركعت دوم سوره ((فاتحه )) و ((الم نشرح )) و ((قل هو الله احد)) و ((معوذتین )) را هر كدام یك بار بخواند سپس تشهد خوانده و سلام دهد و بعد از آن سى بار ((لا اله الا الله )) گفته و سپس سى بار بر پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) صلوات بفرستد، گناهان گذشته او آمرزیده شده و او را مانند روزى كه از مادر متولد شده از گناهان بیرون مى برد.

نمازى در تمام شبهاى این ماه وارد شده كه در كتاب اقبال و از كتاب ((التحفه )) حلوانى روایت شده است : رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمودند: ((هر كس در رجب شصت ركعت نماز بجا آورد؛ در هر شبى از این ماه دو ركعت كه در هر ركعت آن سوره فاتحه را یك بار و قل یا ایها الكافرون را سه بار و قل هو الله احد را یك بار بخواند و هنگامى كه سلام نماز را داد، دستهاى خود را بلند كرده و بگوید: لا اله الا الله وحده لا شریك له له الملك و له الحمد یحیى و یمیت و هو حى لا یموت بیده الخیر و هو على كل شى ء قدیر و الیه المصیر و لا حول و لا قوة الا بالله العلى العظیم اللهم صل على محمد و آل محمد و آل محمد النبى الاءمى و دستهاى خود را بصورت بكشد، خداوند متعال دعاى او را مستجاب و ثواب شصت حج و شصت عمره به او مى دهد.))

باقیمانده شب را تا فرا رسیدن وقت نماز شب مشغول به ذكر یا فكر یا مناجات به تناسب حال خود مى شود آنگاه نماز شب را بجا آورده و بعد از هشت ركعت نماز شب سجده نموده و در سجده خود آنچه از امام ابى الحسن اول (علیه السلام ) در اقبال روایت شده است را بخواند. و بعد از نماز وتر دو دعایى را كه در كتاب اقبال روایت شده است بخواند و بندهاى دعاى دوم را با توجه و حضور قلب بخواند تا بهره او از دعا تلفظ تنها به الفاظ نبوده و عبادت او مثل عبادت چهارپایان نباشد. و سعى كند كه در دعاى خود راستگو بوده و به خداى متعال در مجلس حضور او و در دعایش دروغ نگوید: زیرا این كار براى كسى كه دعا مى كند خطر بزرگى است . و اگر حال او مطالبى را كه به خدایش مى گوید، تصدیق نمى كند، باید در گفتار خود بعضى از معانى مجازى را قصد كند. و اگر این كار را نیز نمى تواند انجام دهد، الفاظ را بگونه اى تغییر دهد كه دروغ صریح و ادعاى باطلى در آن نباشد. زیرا كسى كه معنى محبت خدا را نمى داند، چگونه مى تواند در این دعا ادعاى انس با او را داشته باشد. و كسى كه معنى نزدیك گرداندن را نمى داند، چگونه مى گوید: ((مرا از ورطه گناهان خارج و به بلنداى نزدیكى برسان )) و همینطور باقى عبارات . و مهم این است كه مواظب قلبش باشد كه زنده با ذكر خدا و با حضور در مقابل او به مراسم بندگى كه موجب رضایت اوست مشغول باشد. زیرا مقصود از زنده داشتن شبها زنده نمودن قلب در آن است و زنده بودن قلب نیز فقط با ذكر و فكر است و قلب غافل مانند مرده است . و كسى كه مشغول به مكروهاتى كه مورد رضایت خدا نیست ، باشد، پایینتر از مرده است . و كسى كه مشغول به محرمات الهى در این شبها باشد، بدتر از كسى است كه در غیر این شبها مرتكب حرام مى شود. و شاید همین كار باعث شود كه انسان عاقبت به خیر نشود.

انسان باید تلاش كند كه - در حالى كه خیال مى كند شب زنده دارى كرده و رستگار شده - از دسته سومى كه گفتیم نباشد. زیرا در این صورت از كسانى خواهد بود كه خداوند متعال درباره آنها فرموده : ((از لحاظ عمل زیانكارترین (بدكارترین ) افراد هستند ولى خیال مى كنند كارهایشان خوب است .))(11) و فكر مى كنم از گناهان پنهانى خالى نباشى ، مثل تاءخیر توبه از بعضى گناهان زیرا مشهور این است كه سرعت در توبه واجب فورى است و ترك واجب نیز حرام است مانند تزكیه نفس از بعضى از اخلاق كه واجب عینى است و ترك آن و مشغول شدن به عبادات مستحبى حرام است . و همینطور گناهان دیگرى كه مانند این دو گناه مخفى و پنهان هستند. و خلاصه این كه سالك باید قبل از فرا رسیدن این شبها و اوقات شریف مواظب خود بوده و بیش از سایر وقتها حال خود را بررسى كند و بكوشد كه گناهى در او نباشد تا در تجارت با پروردگار ضرر و زیانى ندیده ، نور عبادت كنندگان را از دست نداده و مانند بنده اى نباشد كه سلطان او را به مجلسش براى هدیه دادن و بزرگداشت او، بلكه براى ماءنوس نمودن و مناجات و حالهاى عالى بهمراه اولیاى بزرگوار خداوند، دعوت نموده و او در این مجلس حاضر شده و در حضور سلطان به مخالفت او بپردازد و در خانه رحمان و آشكارا به عبادت شیطان بپردازد و با این اعمال سزاوار خوارى بزرگى شده و به جاى بدست آوردن بزرگداشت خدا، ذلت و خوارى بدست آورد.

بهر صورت به حكم عقل واجب است در این شب و امثال آن ، از هر چیز ممكن در بدست آوردن رضایت خداوند و سلامتى حالها و عملها از آفتها، كمك گرفت و با تمام توان باید به این مهم پرداخته تا عمل او خالص و خودش نیز مخلص براى خداوند متعال باشد. و در این صورت است كه عمل كم نیز كافى است زیرا پاداش عمل خالص از بنده مخلص ‍ بدون حساب است ؛ و بنده اى كه نیت درستى داشته باشد، در معامله با مولاى خود فقط با خلوص صادق راضى مى شود؛ و تمام سعى خود را در این جهت بكار انداخته و این مطلب براى او از هر چیزى مهمتر است . زیرا این مطلب با آرزو بدست نیامده ، و تنها با علاقه به آن ، نمى رسند. و كسى كه تفاوت این حالتها را نبیند در ازیاد عبادتهاى ظاهرى خیلى تلاش مى كند، در حالى كه در باطن و قلب خود مخالف پروردگار و داراى حالتهاى پست و اخلاق فاسدى از قبیل ترك واجب و انجام حرام بوده و عمل خود را با ریا و كسب شهرت و نفاق و عجب و نادانى و مخالفت با خدا انجام مى دهد.

همچنین باید سعى او بر لطیف كردن عمل بیش از ازدیاد عمل بوده و دعا و مناجاتى را انتخاب كند كه عبادتهاى آن مشتمل بر تملق و خضوع و اعتراف بیشتر به حق منت خداوند در مشرف كردن بندگان به تكلیف باشد؛ حركات و حالات او بگونه اى باشد كه دل را نرم كرده و باعث تواضع و زهد بیشترى گردد، مثل پوشیدن لباسهاى مویین ، روى خاك و خاكستر نشستن ، گذاشتن خاك بر سر و با طناب و زنجیر دستهاى خود را به گردن بستن و مانند انسان بى خبر و مست بودن كه گاهى نشسته ، گاهى ایستاده ، گاهى سجده نموده ، و گاهى راه رفته و گاهى سر را بر دیوار و گاهى چانه ها را بر خاك مى گذارد. در قدیم ، اهل سلوك زنجیر در گرده كرده وارد قبرهاى خود شده و دستور مى دادند آنها را با زنجیر بسته و بسوى آتش برند و نیز قسمتى از لباس را كه روى دوش بود، پاره و طناب یا زنجیر در آن وارد كرده و آن را به ستون بیت المقدس مى بستند. این اعمال از حالتهاى قلب و شناخت ذلت نفس و عظمت خدا سرچشمه مى گیرد؛ گرچه خود این عملها نیز باعث بهتر شدن و برترى حال قلب مى گردد. و چنین نیست كه این كارها فقط براى آنان میسر باشد بلكه كسانى هم كه این صفات را ندارند با تمرین این عملها مى توانند به آن حالت قلبى برسند.

باید در تمام این ماه و ماه شعبان و رمضان و تمام عمر، اهمیت زیادى به دعا جهت توفیق اخلاص داده ، و توجه به خداى متعال با نامهاى او مانند كریم العفو و مبدل السیئات بالحسنات و توسل به او بوسیله محمد و آل او (علیهم السلام ) را زیاد كند. زیرا روى ما لیاقت توجه به حضرت قدس ‍ خدا را نداشته و براى جبران این نقص باید به اولیاى آبرومند او متوسل شد. و آنگاه شب خود را با توسل به نگهبانان آن كه از معصومین علیهم السلام مى باشند، براى اصلاح حال و اعمال خدائیش به پایان برساند.

 

 

ادامه کتاب المراقبات

نوشته شده در تاریخ شنبه 3 مهر 1389    | توسط: حسن پوراللهیار    |    | نظرات()