مردم بعد از بعثت او چند دسته شدند:

گروهى برسالت و دعوت او كافر شده و سزاوار جنگیدن ، كشتن و شكنجه جاوید شدند.

گروهى نیز در ظاهر اسلام را قبول نموده ولى در دل اسلام را نپذیرفته و منافق شدند. با اسلام ظاهرى خون آنها محفوظ شده و احكام اسلامى در مورد مسلمانان در این دنیا در مورد آنان جارى شد. ولى در آخرت بجهت نفاق در پائین ترین طبقات جهنم جاوید هستند.

و گروهى در ظاهر و باطن مسلمان شده و هم كار خوب و هم كارهاى بد انجام دادند. این دسته ممكن است بدون رفتن به جهنم به بهشت بروند.

گروهى هم ، علاوه بر داشتن صفات گروه فوق عمل صالح انجام داده و كارهاى خیر زیادى انجام دادند. پروردگار به این دسته بهشتیهائى كه در آن نهرهایى جریان دارد، وعده داده است . اینان هیچ عذاب و مجازاتى نمى بینند. خداوند گناهان آنها را بخشیده و بدیهایشان را به چند برابر خوبى تبدیل مى كند.

و عده اى علاوه بر داشتن خصوصیات دسته قبل به منظور نزدیكى به خداى متعال به تزكیه نفس از اخلاق رذیله و آراستن آن به اخلاق عالى پرداخته كه خدا نیز آنها را به خود نزدیك و مقام ارجمندى به آنان عنایت مى كند.

و گروهى علاوه بر داشتن خصوصیات دسته قبل ، با فكر و ذكر و تلاش ‍ بسیار زیاد پروردگارشان را شناخته و آنگاه خالص از هر گونه شركى ، او را یكتا دانسته ، او را دوست داشته و با بذل هر چه غیر اوست به او نزدیك شدند. و مشتاق دیدار او گردیدند. خداوند نیز آنان را بخوبى قبول و به خود نزدیك و تمامى حجابها را از آنها برداشت . جمال خود را به آنان نشان داد و آنان نیز با دیده و قلب بدون هر گونه حجابى آن را دیدند. آنان را به پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) و آل او (علیهم السلام ) ملحق نموده و در جایگاه صدق در كنار آنان و در نزد پادشاه مقتدر جاى داد. آنانند سبقت گیرندگان و نزدیك شدگان ؛ دوستان پیامبران و شهدا.

بهر صورت كسى كه پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) را شناخته و نعمت بعثت و فواید و انوار و بركات و خیرات آن را درك كرده باشد، این روز را روز بزرگى دانسته خوشحالى و سرور و شكر او بخاطر آن بیشتر مى شود. و كسى را كه در این روز مبعوث شده زیاد ستایش نموده و بر او درود مى فرستد و اعمالى را كه لایق اوست به او هدیه مى كند.

در آخر این روز نیز با تسلیم عمل و خواهش اصلاح آن ، به نگهبان این روز متوسل شده و با لطافت ، با آنان مناجات مى نماید. زیرا لطافت سخن و عمل تاءثیر آن را افزایش مى دهد.

روز آخر رجب و قسمت سوم نماز سلمان رحمة الله

مرحله مهم دیگرى كه در این ماه براى سالك وجود دارد روز آخر این ماه است .

از مهمترین اعمال این روز خواندن قسمت سوم نماز سلمان رحمة الله - كه در مطالب روز اول شرح آن گذشت - مى باشد. قسمت سوم آن نیز مانند دو قسمت پیشین ده ركعت است جز این كه بجاى دعاهاى قبل بین هر دو ركعتى این دعا را مى خواند: لا اله الا الله وحده لا شریك له له الملك و له الحمد یحیى و یمیت و هو حى لا یموت بیده الخیر و هو على كل شى ء قدیر و صلى الله على سیدنا محمد و آله الطاهرین و لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظیم .

در این روز باید در عرضه اعمال و عرض ناتوانى و كوتاهى خود تلاش ‍ نموده و همراه با اعتراف صادقانه و حیایى خالص و با وارد شدن از در فضل بزرگ او براى تمام حالات و اعمال خود چاره جویى نموده و آنان را اصلاح نماید. و با دوستان رو سفید خداوند به او متوسل شود. كه او كریم بوده و كرامت را براى اولیا و بندگانى كه بدنبال وسیله اى به در او آمده و محتاج به رحمت او هستند، دوست دارد. در كتاب خود آورده است : ((امن یجیب المضطر اذا دعاه و یكشف السوء؛ اى كسى كه وقتى او را بخوانند بیچارگان را اجابت نموده و گرفتاریشان را برطرف مى نماید.)) و باین جهت كه او ((كریم العفو)) مى باشد. و ((كریم العفو)) را به كسى كه گناهان را بخشیده و آنها را تبدیل به چند برابر نیكى مى كند تفسیر كرده اند. و باید در توسل و عرضه اعمال و عرض ناتوانى و كوتاهیها لطافت بخرج داده و مراقب باشد كه مبادا با پایان ماه از حمایت مولاى خود خارج شود. و به درگاه خداى متعال تضرع نماید كه او را براى همیشه در حمایت خود قرار دهد و حمایت او در ماه یا حالت یا مكان خاصى نباشد. و باید در این جهت اهتمام داشته و از اهل غفلت نباشد.

فصل نهم : مراقبات ماه شعبان

شرافت این ماه

این ماه براى سالك الى الله بسیار با ارزش است . یكى از شبهاى قدر در این ماه مى باشد و كسى در آن متولد شده كه خداوند بواسطه او وعده پیروزى به تمامى دوستان ، پیامبران و برگزیدگانش - از زمانى كه پدر ما حضرت آدم (على نبینا و آله و علیه السلام ) در زمین ساكن شده - داده است . و وعده داده ، بوسیله او، بعد از پر شدن زمین از ظلم و جور، آن را پر از قسط و عدل نماید - كه در جاى خود بطور مفصل به آن خواهیم پرداخت . و از مقام آن همین بس كه ماه رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) بوده و حضرتش (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمودند: ((شعبان شهرى ؛ رحم الله من اعاننى على شهرى ؛ شعبان ماه من است ، خداوند كسى را كه مرا در ماهم یارى كند، بیامرزد.))

كسى كه از این دعوت بزرگ آگاه شود، باید بكوشد كه از دعوت شدگان این دعوت گردد. این جانشین و برادر او امیرالمؤ منین است كه مى فرماید: ما فاتنى صوم شعبان مذ سمعت منادى رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم ) ینادى فى شعبان ؛ فلن یفوتنى ایام حیاتى ان شاء الله ؛ از زمانى كه نداى منادى رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) را كه براى روزه این ماه ندا مى كرد شنیدم ، هیچگاه روزه این ماه را از دست نداده و در تمام عمرم آن را از دست نخواهم داد؛ اگر خدا بخواهد.)) این درباره روزه این ماه بود؛ و مى توان كمك به آن حضرت (صلى الله علیه و آله و سلم ) را از جهات دیگر مانند نماز، صدقه ، مناجات و تمام كارهاى خیر با روزه این ماه مقایسه نمود.

مناجات شعبانیه

این مناجات ، مناجات معروفى است . و اهلش بخاطر آن با ماه شعبان ماءنوس شده و بهمین جهت منتظر و مشتاق این ماه هستند. این مناجات شامل مطالب اساسى در مورد چگونگى معامله بندگان با خداى بزرگ بوده و آداب خواستن ، دعا و طلب آمرزش از او را، آنگونه كه شایسته است ، بیان مى كند و استدلالهاى جالب توجهى جهت امیدوار شدن به درگاه خدا كه با مناجات با او مناسب است در بر دارد. و بروشنى ، ملاقات ، نزدیكى و دیدن خدا را معنى مى كند و به این ترتیب شبهه هاى سالك ، شكهاى منكر و وحشت اهل شك را برطرف مى كند. و نیز اشاره اى به شناخت نفس و این كه شناخت آن باعث شناخت پروردگار است دارد بنابر تفسیر بعضى از فرازهاى آن توسط یكى از بزرگان اهل معرفت .

تمام كلام این كه این مناجات ، از اعمال مهم این ماه است ؛ و نه تنها ماه ، كه سالك نباید بعضى از فرازهاى آن را در طول سال ترك كند و در قنوتها و سایر حالهاى عالى خود، خیلى با آن مناجات نماید و وقتى كه مى گوید: و اءنر اءبصار قلوبنا بضیاء نظرها الیك ، حتى تخرق اءبصار القلوب حجب النور، فتصل الى معدن العظمه ، و تصیر اءرواحنا معلقه بعز قدسك ؛ و دیدگان قلبهاى ما را با نور نگاه آن به حضرتت روشن بفرما تا آنگاه كه چشمهاى دل پرده ها و مانعهاى نورى را پاره كرده و به معدن بزرگى برسد و روحهاى ما به عزت پاكیت وصل شود. از گفته خود غافل نباشد. و تاءمل كند، آیا قلب او چشم دیدن نور را دارد؟ پرده هاى نورى چیست ؟ و معدن بزرگیى كه در پوشش پرده هاى نورى مى باشد، كدام است ؟ تا بداند چه مى گوید و از پروردگارش چه مى خواهد. چون كسى كه نمى داند از خدا چه مى خواهد نمى توان گفت : فلان چیز را خواسته ؛ بلكه باید گفت : الفاظى را به زبان آورده است . خداوند در قرآن مى فرماید: ((اى كسى كه وقتى او را بخوانند، به داد بیچاره رسیده و گرفتارى او را برطرف مى كند.)) و مى فرماید: ((بخوانید مرا تا اجابت كنم شما را.)) نیز مى فرماید: ((از فضل خدا بخواهید، زیرا خدا با شما مهربان است .)) و نمى فرماید: الفاظ را بزبان آورید.

بهر حال این مناجات بزرگى است و یكى از ارمغانهاى آل محمد (صلى الله علیه و آله و سلم ) مى باشد كه بزرگى آن را كسى كه قلب سالم و گوش ‍ شنوایى داشته باشد، درك مى كند. و اهل غفلت از درك فواید و نورهاى آن بى بهره اند.

ارزش نعمت مناجات

بیشتر مردم قدر نعمت مناجات را نمى دانند. مناجات شامل معارف بالایى است كه بجز اهلش كه همان اولیاى خدا هستند و از طریق كشف و شهود به آن رسیده اند، كسى از آن آگاهى ندارد. و رسیدن به این معارف از راه مكاشفه از بهترین نعمتهاى آخرت است كه قابل مقایسه با هیچكدام از نعمتهاى دنیا نیست . امام صادقه (علیه السلام ) در این فرمایش ، ارزش ‍ این نعمت را این گونه بیان مى كنند: ((اگر مردم برترى شناخت خدا بر سایر نعمتها را مى دانستند، به زیباییهاى زندگى دنیا كه در اختیار دشمنان ما گذاشته شده ، چشم نمى دوختند؛ در نعمت شناخت خدا قرار گرفته و مانند لذت كسى كه همیشه در بهترین جاهاى بهشت با دوستان خدا بسر مى برد، از آن لذت مى بردند...))

سایر اعمال این ماه

1- از اعمال مهم در این ماه روزه است ؛ باندازه اى كه با حالش مناسب باشد. و بهتر است اگر مانعى نبود - گر چه این مانع رجحان روزه نگرفتن باشد - تمام ماه را بجز یك یا دو روز آخر آن را روزه بگیرد؛ و با این یك یا دو روز بین روزه این ماه و روزه رمضان فاصله بیندازد. و اگر این مقدار را نمى تواند، بمقدار زیادى روزه بگیرد تا وارد دعوت مقدس رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) شده و از كسانى باشد كه حضرتش (صلى الله علیه و آله و سلم ) را یارى مى كنند و گمان نمى كنم با یك یا دو روز روزه گرفتن وارد این دعوت شود و از كسانى باشد كه بتوان گفت : به رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) كمك كرده است .

درباره روزه هر كدام از روزهاى این ماه اخبار مفصلى وارد شده است . و من فقط روایتى را كه در كتاب ((من لا یحضره الفقیه )) آمده است ، نقل مى كنم . امام صادق (علیه السلام ) فرمود: ((كسى كه روز اول ماه را روزه بگیرد، حتما وارد بهشت مى شود. و كسى كه دو روز را روزه بگیرد، خداوند در هر شب و روزى (به چشم رحمت ) به او مى نگرد و در بهشت هم به این نگاه ادامه مى دهد. و كسى كه سه روز روزه بگیرد، با خداوند در عرش و بهشت او دیدار مى كند.))

سید بن طاووس (قدس سره ) جهت توضیح دیدن خداى متعال ، در كتاب اقبال مى گوید: ((شاید منظور از دیدار خدا در عرش این باشد كه عده اى از بهشتیان در جایى از عرش باشند كه هر كس به آنجا برسد به او مى گوید: خدا را دیده است ؛ چنانچه خداوند كعبه مشرفه را منزل خود قرار داده و هركس به دیدن آن برود، مى گوید: به دیدن خدا رفته است .))

 

 

ادامه کتاب المراقبات

نوشته شده در تاریخ شنبه 3 مهر 1389    | توسط: حسن پوراللهیار    |    | نظرات()