20 - در دست داشتن انگشترى عقیق یا فیروزه . خداوند متعال مى فرماید: خجالت مى كشم دست بنده اى را كه انگشتر فیروزه در آن است رد كرده و حاجتش را بر نیاورم . از امام صادق (علیه السلام ) روایت شده است : ((هیچ كف دستى به سوى خداى متعال بلند نشده است كه نزد او محبوبتر باشد از كفى كه انگشتر عقیق در آن است .))

بسیار كم اتفاق مى افتد كه انسان از گناهان دائمى پاك باشد، بنابراین سزاوار است طاعتهایى را انتخاب كند كه براى پوشاندن آن گناهان مناسب باشد. و انگشتر بدست كردن یكى از آن طاعتهاست . گرچه اینجا، جاى بیان این مطلب نبود ولى به مناسبت آن را ذكر نمودیم .

21 - صدقه دادن . همانگونه كه روایت شده است صدقه دادن قبل از دعا باعث اجابت آن مى گردد. و نیز روایت شده است : ((رزق را با صدقه دادن فرود آورید.))

22 - اوقات خاص . و نیز سزاوار است اوقات مخصوصى را براى دعا و حاجات خود انتخاب كند. اوقات فراوانى از قبیل :

الف - شب و روز جمعه . از امام باقر (علیه السلام ) روایت شده است : ((خداوند متعال در هر شب جمعه از اول شب تا آخر آن ، از بالاى عرش خود ندا مى دهد: و بنده مؤ منى نیست كه قبل از طلوع فجر از گناهان خود توبه كند، تا توبه او را قبول كنم آیا بنده مؤ منى نیست كه ...- و امام (علیه السلام ) به همین ترتیب چند حاجت را بیان نمود تا آنجا كه فرمود: تا طلوع فجر به این ندا ادامه مى دهد.

و روایت شده است : ((خداوند برآورده نمودن حاجت بنده مؤ من را تا روز جمعه به تاءخیر مى اندازد.))

از پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) روایت شده است : ((روز جمعه سرور و بزرگترین روزها نزد خداست ، و از روز فطر و روز قربان نیز بزرگتر است . در این دو روز وقتى هست كه كسى در آن چیزى از خداى متعال نمى خواهد، مگر این كه آن را به او عنایت مى فرماید؛ الا این كه حرامى را بخواهد... ولى در روز جمعه دو وقت است یكى مابین فراغت خطیب از خطبه و منظم شدن صفوف مردم ، و دیگرى پایان روز.)) و در روایت دیگر آمده است : ((زمانى كه نیمه خورشید پنهان شود.))

ب - وقت مخصوص دیگر، بین ظهر و عصر روز چهارشنبه است براى نفرین كردن كفار.

ج - وقت نماز عشاء. روایت شده است : ((این وقت به هیچیك از امتهاى گذشته عطا نشده است .))

د - یك ششم اول ، از نیمه دوم شب . ((عمر بن اُذینه )) از امام صادق (علیه السلام ) روایت كرده است كه آن حضرت (علیه السلام ) فرمودند: ((همانا در شب ساعتى است كه بنده مؤ منى در آن نماز نخوانده و دعا نمى كند، مگر این كه دعاى او مستجاب مى شود. مى گوید: گفتم : خدا یاریت كند، این چه ساعتى از شب است ؟ فرمود: هنگامى كه نیمى از شب گذشته ، و یك ششم اول نیمه شب فرا رسید.)) و از امیرالمؤ منین (علیه السلام ) روایت شده است كه فرمودند: حضرت داود در این ساعت آماده جنگ شد. و فرمود: كسى كه در این ساعت دعا كند دعایش پذیرفته مى شود مگر فلانى .

ه‍- آخر شب تا طلوع فجر. گفته اند مراد از آخر شب ، یك سوم آخر شب است . روایت شده است كه رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمودند: ((وقتى آخر شب فرا رسید، خداى متعال مى فرماید: دعا كننده اى هست تا او را اجابت كنم ؟ كسى خواسته اى دارد تا خواسته اش ‍ را بدهم ؟ كسى آمرزش مى خواهد تا او را بیامرزم ؟ توبه كننده اى هست تا توبه او را قبول كنم ؟ در روایت دیگر است : ((اگر تا طلوع فجر بخوابد شیطان در گوشهایش ادرار مى كند. پس پند گیرید، عاقلان !))

سید بزرگ ((ابن طاووس (قدس سره ))) - همان كسى كه استادم (قدس سره ) مى گفت : غیر از معصومین (علیهم السلام ) كسى در علم مراقبت مانند او نیامده است - در اینجا جوابى تهیه دیده است تا مراقبین در جواب این منادى بگویند و تا جایى كه مى دانیم اولین كسى است كه این عمل را انجام و این سنت را رواج داد؛ همانگونه كه روز بلوغ خود را جشن گرفت . عقیده داشت خداوند متعال در این روز لباس باارزش ‍ تكلیف را به او پوشانیده و شرافتى نصیب او نموده است . به همین جهت نیز این روز را روز بزرگى مى دانست و این عمل نیز مراقبت ارزشمند و بزرگى است كه در هیچكدام از علماى مجاهد ما سابقه ندارد. جوابى كه براى این منادى تهیه نموده است در كتاب ((عدة الداعى )) آمده است .

و - بین طلوعین . و گمان مى كنم این وقت مخصوص به دعاى رزق باشد.

ز - سه شب قدر در ماه رمضان كه برترین آن شب بیست و سوم است و شبهاى احیاء كه عبارتند از شب اول رجب و شب نیمه شعبان ، و شب عید فطر و قربان و روز عرفه و روز فطر و قربان .

ح - هنگام وزیدن بادها و باریدن باران ، از بین رفتن سایه ها و ریختن اولین قطره خون مقتول مؤ من . زیرا درهاى آسمان در چنین اوقاتى باز است .

ط - هنگام اذان ظهر و از طلوع فجر تا طلوع خورشید. در روایت آمده است : ((هنگام اذان ظهر، درهاى آسمان و بهشت باز شده و حوائج بزرگ روا مى گردد. گفتم به چه مقدار؟ فرمود: به مقدارى كه مرد بتواند، سر فرصت ، چهار ركعت نماز بخواند و نیز از طلوع فجر تا طلوع خورشید.

ى - بعد از نمازهاى واجب . از امیرالمؤ منین (علیه السلام ) روایت شده است كه : رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمودند: ((كسى كه نماز واجبى بجا آورد، در پى آن دعاى مستجابى خواهد داشت .))

ابن فحام مى گوید: امیرالمومنین (علیه السلام ) را در خواب دیدم و از او درباره این روایت پرسیدم . حضرت فرمودند: ((این روایت صحیح است . هنگامى كه نماز واجب را بجا آوردى ، در سجده بگو: اللهم انى اسئلك بحق من رواه بحق من روى عنه صل على جماعتهم و افعل بى كذا و كذا؛ خدایا از تو مى خواهم بحق كسى كه این حدیث را روایت كرده و بحق كسى كه از او روایت شده ، بر تمامى آنان صلوات فرستاده و برایم چنین و چنان كنى .))

از امام صادق (علیه السلام ) روایت شده است : ((خداوند متعال نمازها را در عزیزترین اوقات نزد خود بر شما واجب نموده است . بنابراین حوائج خود را پس از نمازهایتان درخواست نمایید.))

این روایت دلالت بر این مى كند كه محبوبترین اوقات به اجابت نزدیكتر است .

ك - بعد از نماز وتر و بعد از نماز فجر و بعد از نماز ظهر و بعد از نماز مغرب . روایت شده است : ((بعد از نماز مغرب سجده مى كند و در سجده دعا مى كند.)) و روایت شده است : ((بعد از نماز وتر سجده كرده و براى چهل مؤ من دعا مى كند.))

و دعا در بیشتر اعمال مستحبى در روزها و شبهاى شریف وارد شده است ؛ بخصوص نمازهاى مستحب .

 

 

(23) مكانهاى خاص . انتخاب مكانهاى شریف نیز، به اجابت نزدیكتر است ، مانند ((راءس الحسین (علیه السلام ))) و مكانى كه زیر گنبد آن قرار دارد، چنانچه روایت شده است كه دعا در آن مستجاب مى گردد. و نیز سایر زمانها یا مكانهاى شریف . زیرا گرچه روایت مخصوصى در مورد آنها نداریم ولى قطعا دعا در آنها به اجابت نزدیكتر است .

از امام رضا (علیه السلام ) روایت شده است كه فرمودند: ((كسى در این كوهها نایستاده است - در حالى كه به مواقف شریف مكه و نواحى آن اشاره مى نمودند - مگر این كه دعاى او مستجاب شده است . ولى دعاى مؤ من در آخرتش ، مستجاب مى گردد، و دعاى كافر در دنیایش . اختصاص ‍ عرفات به دعا و روز عرفه نیز معروف است .

(24)حالات عالى مانند رقت قلب .

(25)طهارت ، نماز و روزه .

همین مقدار براى اشاره به شرایط دعا كه هدف ما بود، كافى است .

شرایط باطنى دعا

آنچه از تمام شرایط گذشته براى سالك مهمتر است ، بدست آوردن تمام شرایط باطنى است ، كه باید در این جهت با تمام توان تلاش كند. شرایط باطنى عبارت است از این كه ایمان داشته باشد، ضررسان و سودبخش ‍ فقط خداست . و این كه خدا عنایت داشته و خداوند بهتر و باقیتر است . و این كه هیچ خیرى نیست ، مگر با ولایت خدا و نزدیك شدن و دیدار با او، و هدف خود را هم منحصر در همین یا در آنچه كه بازگشتش به آن است ، تا جایى كه این مؤ من هیچ لذتى از نعمتهاى خدا نبرد، مگر از این جهت كه این نعمت از خداست . و حتى در نعمتها چیزى نبیند جز این كه نعمتها از جانب خداوند است ؛ تا جایى كه نفس ، عقل و روح او از دنیا بریده و مشغول حمد و ثناى او شوند.

ادامه این حال بسیار گرانبهاست كه بجز عده معدودى از اهل معرفت قادر نیستند این حال را حفظ نمایند. و اكثر ((اصحاب یمین )) به اسباب توجه مى كنند، ولى براى آنان نیز بهتر است كه مسبب الاسباب را مهمتر دانسته و غیر او را نخواهند مگر همراه با او، و نیز دعاى آنان بر این دنیا باید به ضمیمه دعاى قرب ، خوشنودى و دیدار با خدا باشد. و اگر درجه او از این هم كمتر است ، حداقل آمرزش و بهشت را ضمیمه نماید. تا با این آیه موافق باشد: ((كسانى كه مى گویند: و خداى ما! در دنیا به ما نیكیى عنایت فرموده و در آخرت نیكیى .)) و اگر نتوانست در بعضى از دعاهایش این مطلب را رعایت كند، باید در بیشتر آنها و مهمترینشان ، خدا را بر غیر او، و آخرت را بر دنیایش مقدم كند.

تحصیل حالت رقت ، خضوع ، اظهار ذلت ، خوش زبانى و...

بعد از تحصیل این مطلب آنچه مهم است ، بدست آوردن حالت رقت ، گریه ، خضوع و خشوع است . و نیز اظهار ذلت با نشستن روى خاك ، برداشتن كلاه و عمامه و مانند آن از روى سر، غلتیدن در خاك ، سجده كردن و گذاردن صورت بر خاك ، بستن دستان به گردن ، خوش زبانى با خداوند در دعا و بر زبان آوردن صفاتى از خداوند كه موجب اجابت است و ائمه ما (علیهم السلام ) در دعاهاى خود به ما یاد داده اند.

سایر مراقبتهاى ماه رمضان

(1)ابتدا پاك كردن دل با توبه صادقانه .

(2)پاكیزه نمودن مال با دادن خمس تا غذا، لباس ، مكان و هر چیزى كه روزه دار در آن دخل و تصرف مى كند پاك شود. همانگونه كه در روایات آمده خداوند براى تطهیر مال دادن خمس را كافى دانسته است . بنابر این بهتر است خمس خود را در اول ماه حساب كرده و آن را بپردازد تا غذا و همه دخل و تصرفات او از حلال باشد.

(3) تلاش براى شروع خوب سال . روایات زیادى داریم كه : ((ماه رمضان اول سال است و این كه اگر این ماه سالم شد تمام سال بسلامت خواهد ماند.)) انسان بیدار تاءثیر كارهاى خود را در حالات و خواسته هایش دیده و بجهت این كه ماه رمضان اول سال بوده و خیر و شر در آن مقدر مى شود، مى داند كه عمل او در این ماه تاءثیر بزرگى در تمام جوانب زندگیش دارد؛ بخصوص در رزق و اجل او، و توفیق انجام خیرات و عبادات . و همینطور تاءثیر اول این ماه را نسبت به بقیه این ماه مى داند. بهمین جهت مراقبین اهمیت زیادى به اعمالى كه در این روز وارد شده ، مى دادند. بخصوص دعایى طولانى كه مختص به این روز است . این دعا در ((اقبال )) از ((تلّعكبرى )) با مستند كردن آن به امام صادق (علیه السلام ) نقل شده است . دعایى است بزرگ ، شامل تمام مطالب دین ، دنیا و آخرت . ولى آنچه مهم است كوشش در بدست آوردن شرایط دعا و اداى حق این دعاست . و به جان خود قسم كسى حق این دعا را نمى فهمد، مگر این كه تلاش و اهمیت او براى تكمیل شرایط و اخلاص ‍ در آن ، بیشتر شده ، و مقدار محبت كسى كه این دعا و امثال آن را به ما یاد داده ، مى فهمد؛ و قدر نعمت الهى معصومین (علیهم السلام ) را خواهد دانست . زیرا اگر آموزش آنان نبود، از كجا ادب سخن گفتن با خداى متعال را، آنگونه كه شایسته است یاد مى گرفتیم . و چطور مى فهمیدیم كه چگونه با خدا سخن گفته و با او مناجات نماییم ، از او خواسته و شكر او را بجا آوریم ، كه او راضى باشد. و از كجا مقدار ناتوانى و تقصیر خود را در رعایت مراسم بندگى او مى فهمیدیم . در عوالم نادانى و گمراهى باقى مانده و با چارپایانى كه هلاك شدند هلاك مى شدیم .

 

 

ادامه کتاب المراقبات

نوشته شده در تاریخ شنبه 3 مهر 1389    | توسط: حسن پوراللهیار    |    | نظرات()