ملاكى براى انجام عمل بهنگام كسالت

مطلبى كه لازم به توضیح است اینكه : كسى كه مى خواهد عمل كند اگر گاهى ببیند كسل است و نشاطى براى عمل ندارد، باید مواظب حالش ‍ باشد و ببیند اگر در این حال مشغول عمل شود - گرچه عمل صورى - نشاط مى یابد باید مشغول عمل شده و آن را ترك نكند تا شیطان بر او مسلط نشود. زیرا انسان اگر بصرف كسالت عمل را ترك كند اعمال را بطور كلى ترك خواهد نمود. باید حال خود را بررسى كند و ببیند كه اگر عملى را ترك كند، اشتیاق او به آن در آینده بیشتر خواهد شد، در اینجا باید عمل را ترك نموده ، و خود را به عملى كه همراه با كسالت است عادت ندهد. ولى اگر ببیند كه ترك این عمل باعث انجام ندادن عمل دیگرى نیز خواهد شد، باید آن عمل را انجام دهد. و خیلى اوقات اتفاق مى افتد كه سالك در عملى دلتنگ و كسل مى گردد، ولى در اثناى عمل بیش از حد تصور نشاط مى یابد. این نكته را نیز باید در نظر داشت كه كسالت براى انسان از عسل شیرینتر است و بهمین جهت گاهى واقعیت را آنگونه كه هست ، نمى بیند. بنابراین باید مواظب باشد كه در بررسى خود براى یافتن ترجیح ترك عملى اشتباه نكند.

(6) از كارهاى مهم در این ماه قرائت قرآن ، دعا و ذكر است كه باید از هر كدام مقدار معینى انتخاب و در هر روز انجام شود. در این انتخاب اولویت با مواردى است كه باعث افزایش نشاط انسان براى عبادت گردیده و در قلب او فكر و نورى به وجود مى آورد. البته منظور این نیست كه نباید غیر این موارد را اصلا انجام دهد؛ بلكه باید این اعمال را بیشتر انجام دهد.

دعاهایى را كه براى شب اول انتخاب مى كند، باید مشتمل بر دعایى كه بعد از نمازها وارد شده و با ((یا على یا عظیم )) شروع مى شود و ((دعاى افتتاح )) باشد. دعایى كه با عبارت ((اللهم انى اسئلك من بهائك بابهاه )) شروع مى شود نیز باید یكى از دعاهایى باشد كه در سحر مى خواند. دعاى ابى حمزه را هم باید باندازه اى كه حال دارد، در تمام شبها یا یك شب در میان بخواند. باید هر روز یكى از دعاهاى روزها را خوانده و براى توفیق در شب قدر و شب عید فطر زیاد دعا نماید. و نباید در روزهاى جمعه نمازى را كه روایت شده است ترك كند.

و از مهمترین دعاها در شب و روز، دعا براى ولى امر، خلیفه خداوند، باقیمانده از جانب خداوند بر روى زمین و حجت او بر مردمان و امام زمان - روح ما و تمامى جهانیان فدایش باد - مى باشند. و باید در دعاى خود بگوید: ((اللهم ارنا فیه و...؛ خدایا به ما بنمایان ، در او و اهل بیتش ، و پیروان و عامه و خاصه اش ، آنچه را كه آرزو دارد؛ و در دشمنانش آنچه را كه از آن پرهیز مى كنند. و بر ما با بدست آوردن فرمانبردارى و خوشنودیش منت گذار، ما را به شیعیان مقرب و دوستان قدیمش ملحق ساز و بر او و پدران پاكش درودى كامل فرست . اى مهربانترین مهربانان !))

و باید براى پدر و مادر و معلمین و برادران دینى و نزدیكان و همسایگان و هر كسى كه به گردن او حقى دارد و تمام مؤ منین دعا و استغفار نموده و آنان را در دعاهایى كه براى خود مى نماید، شریك كند.

(7 - غسل ) از اعمال مهم ماه غسل در شب اول و شبهاى فرد و روز اول آن است . و در روایت است : ((كسى كه شب اول ماه رمضان در رودى جارى غسل كرده و سى مشت آب بر سرش بریزد تا ماه رمضان آینده پاك مى شود.)) و ((كسى كه در اولین روز سال در آب جارى غسل كرده و سى مشت آب بر سرش بریزد، همین عمل داروى یك سال خواهد بود)) و ((كسى یك مشت گلاب به صورت خود بزند، در آن روز از خارى و فقر ایمن مى گردد. و كسى كه مقدارى گلاب بر سر خود بگذارد در آن سال از برسام ایمن مى شود. بنابراین چیزهایى را كه به شما سفارش ‍ نمودیم ، ترك نكنید.))

خاصیت اشیاء و افعال

شاید بعضى از مردم مشكل بتوانند اینگونه احادیث را كه عقل نمى تواند حكمتهاى آن را درك كند، باور نمایند. و علتش هم این است كه خاصیت كارها و حركات براى آنها مجهول است ؛ بخصوص كارها و حركاتى كه مردم زیاد با آن سر و كار ندارند. والا چه فرقى بین تاءثیر آتش و تاءثیر كارهاى مردم وجود دارد كه مردم آن را دیده و مى پذیرند و در آن تعجب نمى كنند. و همین طور چه فرقى بین اثر حركتهاى افلاك و حركتهاى كارهاى بندگان است . مگر اینكه اولى به خاطر زیاد شنیدن مردم از آن تعجب نمى كنند. و عجیب ترین این موارد اثر حركات الفاظ است . مردم درباره اثر حركات لب سلطان و گفتن یك حكم كه باعث قتل ، خونریزى ، ویرانى شهرها و از بین رفتن اموال شده و تا ابد اثر آن باقى مى ماند، چه مى گویند! و تو اى فقیر! همانگونه كه علت آن را با نورى كه خداوند در تو قرار داده است درك مى كنى و از آن تعجب نمى نمایى ، پیامبران نیز علت آن را با نورى كه خداوند در آن قرار داده مى فهمند، همان نورى كه با آن اثر كارها و حركات را در عالم انسان درك مى كنند.

بنابراین كسانى كه ادیان و پیامبران را قبول دارند، نباید در چیزهایى كه پیامبر راستگو درباره اثر كارها به آن مى گوید، شك كنند. زیرا شك از شاخه هاى كفر بوده و با ایمان سازگار نمى باشد. و كسى كه به عمل اینگونه احكام كه علت آن بر عقل پوشیده است از روى تعبد عمل كند، برتر از كسى است كه به احكام عمل مى كند كه عقل علت و جهت آن را درك مى كند. و این اعمال به اخلاص نزدیك تر است تا غیر آن . مبادا خود را به سهل انگارى در اینگونه اعمال عادت دهى . بلكه باید با تلاش و كوشش بیشترى به انجام این اعمال بپردازى .

قرآن و روایات رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) شاهد بر تاءثیر طهارتهاى گوناگون در عوالم مكلف است ، تاءثیرى كه باعث شده است خداوند بعضى را واجب و بعضى را مستحب بگرداند. در بعضى از روایات وارد شده است كه طهارتها در عوالم غیب نورى دارند كه به نفع صاحب آن است ؛ بخصوص در روز قیامت . و از بعضى روایات بر مى آید كه آنها شكلهاى خاصى مانند شكل سایر اشیاء و حتى اشخاص دارند كه در روز قیامت با این شكل آمده و دست صاحب خود را گرفته و او را از آتش و از مهلكه ها نجات مى دهد. و از یكى از كاملین نقل شده كه نور وضوى خود را بصورت نور بسیار بزرگى دیده است .

خلاصه همانگونه كه خدا و پیامبران و كتابهاى او و روز قیامت را قبول دارى ، و به احادیث آنان در مورد حالات عالم برزخ معتقد هستى آثار این اعمال را هم بپذیرى . زیرا این آثار نیز از روایات ثابت شده است . روایات متواترى در این مورد رسیده است كه اعمال و حركات در عالمهاى غیب داراى شكل و زندگى و درك بوده كه مى آید و مى رود؛ سخن مى گوید، صاحب خود را شفاعت كرده و او را از ترسها ایمن مى كند؛ با او همراه بوده و با او انس مى گیرد.

درباره وقت غسل شبها در بعضى روایات آمده است كه اول شب است ، و در بعضى دیگر، وقت آن را كمى قبل از غروب آفتاب ذكر نموده اند و در بعضى دیگر بین نماز مغرب و عشا آمده است . شب بیست و سوم چنانچه خواهد آمد دو غسل دارد یكى در اول شب و دیگرى در آخر آن .

پیش از این درباره قصد و نیت روزه و بهترین نیتهاى روزه توضیح دادیم كه براى یادآورى مى توانید به آنجا مراجعه نمایید.

تفاوت افطار كنندگان

افطار نیز با تفاوت حالت روزه داران متفاوت مى شود:

(الف كسى كه روزه او امساك از خوردنى و نوشیدنى و موارد مذكور در فقه است ، و بخاطر ترس از عذاب یا اشتیاق رسیدن به بهشت نعمتها مى باشد و روزه خود را تكلیفى از جانب خداى متعال مى داند، افطار او نیز طبعا بخاطر از بین بردن سختى گرسنگى ، و رهایى از بند تكلیف ، یا فقط بخاطر میل به غذا هنگام پایان تكلیف خیالى مى باشد.

(ب كسى كه هنگام روزه از تمام كارها و حركاتى كه خداى متعال حرام كرده اجتناب مى كند، و هدف او بدست آوردن خوشنودى پروردگار و رسیدن به درجات بالا مى باشد، افطار او نیز - كه انجام بعضى از چیزهایى است كه در حال روزه از آن اجتناب مى نمود - با اجازه مولایش بوده و بقصد نیرو گرفتن براى عبادت و بدست آوردن شناخت و كمالات افطار مى كند؛ گرچه از خوردن و آشامیدن هم لذت مى برد.

(ج كسى كه در روزه خود علاوه بر موارد مذكور، از هر فكر پستى گرچه مباح نیز باشد خوددارى مى كند، افطارش نیز براى خدا و در راه خدا و و با یارى او خواهد بود. بهمین جهت افطار این گروه براى میل به غذا و خوراكشان بیش از اندازه نبوده و آنان را از یاد حضور پروردگار باز نمى دارد.

اى فقیر! بنگر كه افطار و غذاى حلال تو اگر فقط بخاطر میل به غذا باشد شبیه غذا خوردن حیوانات است ؛ بخصوص اگر زیاده روى نمایى . و اگر حرام باشد از حیوانات نیز پایینتر خواهى بود. ولى اگر بخاطر انجام دستور خداوند و نیرو گرفتن براى عبادت و بدست آوردن نزدیكى و قرب خدا باشد، شبیه عمل پیامبران و اولیا و فرشتگان مقرب مى باشد. اگر فرض كنیم آنان هنگام غذا خوردن لذتى نفسانى نیز دارند ولى همین لذت هم بهمراه نیتهاى عالى مى باشد. چنانچه نگاه آنان به این دنیا و استفاده از آن و دخل و تصرف در آن با كارهاى عموم مردم فرق مى كند. آنان با این كه در این دنیا بوده و توجهى به دنیا ندارند؛ باین معنى كه آنها نعمتها را نگریسته ولى نه از این جهت كه نعمت است بلكه از این جهت كه آنها در آن مى دیدند كه این نعمتى است از جانب خدا و حتى بخشنده نعمت را در این مى دیدند، و باین جهت لذت مى بردند. بنابراین تو نیز نیت خوبى را براى روزه خود انتخاب كن .

خوردن سحرى

خوردن سحرى مستحب است . روایت شده است : ((سحرى بخورید؛ گرچه جرعه آبى باشد. توجه داشته باشید كه خدا بر كسانى كه سحرى مى خورند درود مى فرستد.)) علاوه بر خوردن سحرى خواندن سوره ((انا انزلناه )) نیز مستحب است در روایت آمده است : ((هیچ مؤ منى روزه نمى گیرد و در موقع سحرى و افطار ((انا انزلناه )) را نمى خواند، مگر این كه مابین این دو مانند كسى است كه در راه خدا آغشته به خون باشد.)) و باید بنیت استحباب سحرى نزد خدا، و نیرو گرفتن بر عبادتها در طول روز، سحرى بخورد.

دعا براى درك شب قدر و فطر

از مهمترین دعاها در ماه رمضان ، دعاى زیاد براى توفیق عبادت شب قدر و شب فطر، از اول ماه تا رسیدن این دو شب است . اگر در دعاى خود راست بگوید، كریم متعال دعاى او را رد ننموده و به این خیر بزرگ مى رسد. خیرى كه در قرآن كریم آمده و سزاوار است مؤ من جهت اطمینان از رسیدن به آن ، یك سال شب زنده دارى نموده و به عبادت مشغول باشد، و چرا چنین نكند در حالى كه در قرآن كریم تصریح شده است كه آن بهتر از هزار ماه است و هزار ماه بیش از هشتاد سال مى باشد. پس كسى كه عمل یك سال را بجا آورد و به پاداش هشتاد سال برسد از برندگان خوشبخت مى باشد؛ چه رسد به این كه با دعاى توفیق عبادت شب قدر در كمتر از یك ماه به این پاداش دست یابد.

كسى كه همتى به این مقدار كم نیز براى درك شب قدر در خود نبیند، ایمان او مریض است ؛ كه باید آن را معالجه نماید.

 

 

ادامه کتاب المراقبات

نوشته شده در تاریخ شنبه 3 مهر 1389    | توسط: حسن پوراللهیار    |    | نظرات()