اگر از مقام ماه رمضان نزد خدا و باندازه فضل و نعمتى كه براى تو داشته است آگاهى داشته باشى متناسب با نیكیهایى كه نسبت به تو انجام داده و رفتار كریمانه اى كه با تو داشته با آن برخورد خواهى كرد. و براى این كه مقام این ماه براى تو روشن شود، مى توانى آن را مانند میهمان بزرگوارى كه بر تو وارد شده بدانى كه با آمدن او سود تو بیشتر شده و مقامت بالاتر رفته است ؛ همانگونه كه در روایات آمده است . اگر بدانى كه این میهمان باعث نجات تو از جهنم و رسانیدن تو به بالاترین درجات نزدیكى در بهترین مكانهاى صدر نشین بهشت همراه با پیامبران و صدیقین شده ، و تو را در مكان صدق همراه پیامبران و رسولان و فرشتگان مقرب خواهد نشاند، چگونه با این میهمان برخورد مى كنى و از همراهى آن لذت مى برى و چگونه از او مراقبت كرده و خود، خانواده و تمام چیزهایى را كه براى تو عزیز است فداى آن مى كنى ! و چگونه از جدایى آن به وحشت مى افتى ! در این هنگام با حالتى با آن وداع مى كنى كه سرور سجده كنندگان (علیه السلام ) با آن وداع نمود؛ و ماه رمضان نیز آنگونه كه با او وداع نمود با تو وداع خواهد كرد. و حتى بهتر از وداع تو با تو وداع مى كند و هنگام وداع با تو بالاتر از آنچه كه تو اظهار كردى ، اظهار مى كند. زیرا همیشه عنایت مقام بالا بهتر و كاملتر از مقام پایین است .

و اگر حال تو در تمام ماه یكسان نبود، یعنى گاهى از وجود ماه رمضان راضى ، از همراهى آن خوشحال ، با نورهاى آن نورانى ، از فیوضات پاك و بركات آن بابهره ، آگاه به فواید آن ، شكرگزار نعمتهاى آن ، بیاد دارنده منت هاى آن ، جدى در مراقبت آن ، از توشه هاى آن بابهره و با اثرهاى بزرگ آن سعادتمند بوده ، و گاهى از این امور غافل یا مخالف با مقتضاى آن باشد، باید در آخرین شب با معذرت خواهى صادقانه و اظهار توبه و پشیمانى برخاسته از دل ، نه زبان ، او را راضى كنى . زیرا او مهمان بزرگوارى است كه كریمترین كریمان او را فرستاده تاءخیر او به تو برسد و با كمى سخنان لطیف در هنگام معذرت خواهى ، از تو راضى خواهد شد.

مصیبتى را كه در طول این ماه بر خود وارد كرده اى مى توانى با پشیمانى صادقانه و آمادگى كامل جبران كنى و با این عبارت لطیف بگویى : ((خدایا! با این ماه و كرامت بزرگ كه كسى از مقدار آن آگاه نیست ما را بزرگ داشتى ولى ما آن را تباه كردیم . و همانطور كه بهتر از همه مى دانى بر خود ستم كردیم . شبها و روزهاى این ماه گذشت . اكنون عنایتى از عنایات تو نصیبم گشته ، از خواب غفلت بیدار شده و مصیبت و جنایت بزرگ خود را فهمیدم . در حالى كه اكنون به هلاكت نزدیك شده ام ، در پیشگاه تو به بدكارى و تباه كردن این كرامت بزرگ و قرار دادن خود در هلاكت جاوید و افسوس بزرگ ، معترف هستم . اكنون چه كسى مرا از عذابت نجات مى دهد! و چه كسى مرا از آثار اعمال بدم كه در دل قرار دارد رها خواهد نمود! با این بد حالى و در میان هلاكت خود با یادآورى تو فهمیدم كه مرا به حال خود و غفلتم رها نكرده و درِ ((توبه )) را بر من نبسته اى . بنابراین از رحمتت نومید نمى گردم . زیرا غیر از كافران كسى از بخشش تو نومید نمى گردد. و از رحمتت ماءیوس نمى گردم زیرا بجز زیانكاران كسى از رحمت تو ماءیوس نمى شود.

پس با رحمتى كه بندگان هلاك شده ات را با آن نجات داده ، با قبولى كه با آن ساحران فرعون را پذیرفته و با اجابتى كه فرعون و بدترین دشمنانت ، شیطان - كه مهلت خواست و به او دادى - را اجابت كردى مرا نیز نجات ده ، با قبول خود مرا بپذیر و دعایم را در این شب اجابت كن و آنگاه گناهانم را به چند برابر اعمال خیر مبدل گردان ؛ نامم را در این ماه مبارك از دفتر سیه روزان جهنم پاك ، و در دفتر رستگاران در بهترین جاى بهشت ثبت بفرما؛ و مرا به دوستان قدیمى و برگزیدگان نزدیك خود ملحق فرما؛ بحق محمد و آل پاك او - درود تو بر تمامى آنان باد.

خدایا! گناهان و كمى حیایم رویم را نزد تو سیاه كرده است . پس با روى نورانى آل محمد - درود تو بر آنان باد - به سویت روى آوردم تا مرا قبول نمایى و پناهم دهى . خدایا! این ماه سراى میهمانى تو است و دوست ندارى كه میهماندار از میهمان خود پذیرایى نكند؛ گر چه میهمان از كسانى باشد كه پذیرایى نكردن از او، او را نابود نكرده و میهماندار از كسانى باشد كه احسان ، دارایى او را كم مى كند. و اگر تو مرا از پذیرایى خود محروم نمایى در پناه تو گرسنه مانده و به هلاكت مى رسم ؛ اى كسى كه احسانش دارایى او را افزایش مى دهد!))

توبه

(5)- آنگاه توجه داشته باش كه با بازگشتى صادقانه ماه را به پایان رسانده و از این پس با اهداف پروردگار و مولایت مخالفت نكنى .

مناجات با نگهبان روز

(6)- سپس در ساعات پایانى روز آخر، كه روز عرضه اعمال ماه است ، با نگهبان روزت كه از معصومین (علیهم السلام ) مى باشد با رعایت آداب تواضع و توسل ، مناجات نما. و آنگونه بگو كه محبت آنان را برانگیخته و باران رحمت و كرامت آنان بر تو ببارد. و با معذرت خواهى اعمالى را كه در این ماه انجام داده اى را به آنان واگذار نما و با درخواستى تضرع آمیز بخواه كه با شفاعت و دعایشان اعمالت را اصلاح نموده و با تضرع از خدا بخواهند كه با عفو فراوان خود آن را پذیرفته و به چندین برابر، اعمال خیر تبدیل نماید. و اگر امور مذكور را در آخر روز در سجده انجام دهى و این ماه را با حال سجده و گرسنگى به پایان برسانى و با این حال وارد شب عید شوى ، امید است به كرامتى از جانب خداوند متعال برسى كه بالاتر از آرزویت باشد.

فصل دوازدهم : مراقبت شب عید فطر

حقیقت عید

عید زمانى است كه خداوند متعال براى جایزه دادن و بهره مند كردن بندگان از نعمتها، آن را در میان روزها انتخاب مى كند، تا براى گرفتن خلعتها و عطایا جمع شوند و به همگان اعلام كرده است كه به درگاه او روى آورده و با اعتراف به بندگى و آمرزش خواستن از گناهان و عرضه نیازها و آرزوهایشان براى او تواضع نمایند. خداوند نیز در تمام این موارد به آنان وعده اجابت و اعطایى بالاتر از آرزوهایشان بلكه بالاتر از آنچه در دل بشرى خطور كرده ، داده است . دوست دارد در چنین روزى به او خوش گمان بوده و جانب امیدوارى به قبول خداوند و آمرزش و عطاى او را بر جانب ترس از رد و عذابش ترجیح بدهند.

و ناامید ورشكسته در این روز از معنى عید غافل و سرگرم آرایش خود براى مردم و كف زدن و شانه كردن مو بوده و از امر مهم درخواست عطوفت و رحمت پروردگار غافل است . و بجاى انس در مجالس پاكان و خواص پروردگار جهانیان ، پیامبران و رسولان و شهدا و صدیقین ، با چهارپایانى مانند خود خو گرفته و درجات بهترین جاهاى بهشت را رها و به طبقات جهنم چسبیده است . و بالاتر، پناه خداى متعال و جبار آسمانها و زمین را به چسبیدن به زمین و عالم طبیعت فروخته است . چه ورشكستگى آشكار و بزرگى .

خلاصه خداوند ماه رمضان را میدان مسابقه عبادت خود قرار داده و بندگانش را در روز عید فرا خوانده تا براى گرفتن جوایز و هدایا جمع شوند.

گروههاى مختلف در برابر عید

مردم در رابطه با عید به چند دسته تقسیم مى شوند:

(1 عده اى روزه را تكلیفى بیش ندانسته و فقط با خوددارى از خوردن و نوشیدن و زنان ، خود را به ناراحتى مى اندازند. اما اعضاى بدن خود را از گناهان حفظ نكرده و با دروغ و غیبت روزه خود را نقض كرده و با تهمت ، افترا، فحاشى به خدمتكار و آزار او روزه خود را از بین مى برند. و در عین حال با كمال اطمینان خود را از فرمانبرداران مى پندارند. و گمان مى كنند كه بر پروردگار جهانیان منتى دارند. ولى نمى دانند كه با گناهان و نادانیشان نزد عاقلان رسوا شده و روزه آنان مورد قبول خداى خدایان قرار نمى گیرد. چنین كسانى اگر در عید به عنایت خداى متعال خوش ‍ گمان بوده و در مكان نماز گزاردن خود از پروردگارشان آمرزش ‍ بخواهند، شاید خداوند متعال هنگام اعطاى جوایز آنان را نیز مورد آمرزش خود قرار داده و با فضل خود بعضى از پاداشهاى خود را نصیب آنان نماید.

(2 دسته اى نیز مى دانند كه این خداست كه در تكالیف بر آنان منت داشته ، و روزه اى كامل است كه همراه با بازداشتن اعضاى بدن باشد. از این رو مواظب اعضاى بدن خود نیز هستند؛ اما گاهى خلافى از آنان سر زده و با بیم و امید مرتكب گناهى مى گردند. با ناراحتى روزه گرفته و باندازه اى كه حال دارند مستحبات را بجا مى آورند. كارهاى خوب و بد را با هم مخلوط نموده و با ترس و خجالت ، حیا و امیدوارى وارد عید مى شوند. خداوند آمرزش ، پاداش و تبدیل گناهان به كارهاى نیك را به آنان وعده داده و با عطایاى خود پاداش عبادتهاى آنان را بطور كامل و بگونه اى كه بالاتر از آرزویشان باشد، به آنان عنایت مى كند.

(3 گروهى از روى عادت و غفلت روزه گرفته و در ماه رمضان نیز مانند سایر ماه ها در غفلت بسر برده ، مرتكب گناهان شده و از روى عادت نیز وارد عید مى شوند. سرنوشت این گروه ، به خواست خداوند بستگى دارد. ممكن است عنایت خدا شامل حال آنان شده و فقط بخاطر فرا رسیدن عید و یا بجهت كرامت بعضى از اعمال نیكوكاران آنان را مورد آمرزش خود قرار دهد، یا بدى كردارشان آنان را از رحمت خداوند خارج نموده و به ورشكستگان ملحق شوند.

(4 دسته اى نداى خداوند را در این ماه لبیك گفته و با تمام توان در مراقبت دستورات الهى تلاش كرده و براى بدست آوردن رضاى خداى متعال در پى بدست آوردن تمامى خیرات هستند و عبادات زیادى بجا مى آورند در حالى كه دلهاى آنان به سبب آگاهى خود به كوتاهى در شكرگزارى نعمت تشریف با این ندا ترسان بوده ، و قدر منت خداوند متعال بر آنان ، بخاطر اجازه به نزدیكى به او و خدمت و عبادت او را مى دانند. خداونند متعال هم خدمت آنان را قبول ، از سعى آنان تشكر مى كند و با كرامتها و انواع عنایات خود آنان را پاداش مى دهد؛ با هدایتهاى بیشتر آنان را بزرگ داشته ، با نور قرب خود آنان را مى پوشاند و آنان را به دوستان برگزیده اش ملحق مى نماید.

(5 گروهى نیز نداى خداوند متعال ، سختى گرسنگى و شب زنده دارى را براى آنان از بین برده ، با اشتیاق و شكرگزارى ، حتى با شادمانى و مستى با آن روبرو شده ، براى رفتن و مسابقه جدیت بخرج داده ، با روح و عقل خود بخوبى خطاب خداى خدایان را اجابت مى كنند؛ براى از بین بردن حجاب با بذل جان همت كرده و با قرب به او به مراد رسیده و به پروردگار بندگان متصل شده اند. پروردگارشان آنان را بخوبى پذیرفته ، نزدیك كرده و در پناه خود، در جایگاه صدق بهمراه دوستان و برگزیدگانش مى نشاند با جام لبریز خود آنان را سیراب كرده و به زیبایى ، نور، شادمانى و سرورى مى رسند كه كسى توان تصور آن را نداشته ، چشمى آن را ندیده و كسى از آن چیزى نگفته است .

روز عید زمان آشكار شدن آثار اعمال ماه رمضان و اعطاى پاداش ‍ عبادتهاى آن مى باشد. بنابراین كسى كه بخوبى از خداوند متعال در شب عید مراقبت نموده ، كوتاهى هاى خود را در ماه رمضان ، در شب فطر جبران نماید و خود را براى عید آماده كند و از بندگان صالح خدا شود، امید است همانگونه كه خداى متعال آنان را در روز عید قبول مى كند، او نیز پذیرفته ، و او را از الطاف خاص خود محروم ننماید؛ و بعد از اعتراف به كوتاهى در عبادت و جبران آن ، خداوند او را مورد محاسبه دقیق قرار نداده و با او نیز مانند بندگان گرامیش و شهدا و صدیقین كه شایسته بخشش او هستند رفتار كند.

 

 

ادامه کتاب المراقبات

نوشته شده در تاریخ شنبه 3 مهر 1389    | توسط: حسن پوراللهیار    |    | نظرات()